Niet langer door de hoepel: Hongarije verbiedt wilde dieren in circussen vanaf 2027
Nieuws
Vanaf 1 januari verdwijnen wilde dieren als olifanten, leeuwen, apen en giraffen uit de Hongaarse circuspiste. Hongarije scherpt de wet aan en sluit zich daarmee aan bij een groeiende groep Europese landen die entertainment met wilde dieren aan banden legt. Goed nieuws, want in een rondreizend circus kan een wild dier onmogelijk natuurlijk gedrag vertonen.
Met ingang van 2027 verbiedt de Hongaarse overheid het aanschaffen, houden, fokken, trainen, tentoonstellen en inzetten van wilde diersoorten voor voorstellingen. De nieuwe regels werden op 13 augustus 2026 officieel gepubliceerd.
En dat kwam niet uit het niets. Al jaren was er druk vanuit de Hongaarse samenleving op de overheid om actie te ondernemen tegen de inzet van wilde dieren voor circusentertainment. Nu komt ook de overheid zelf tot de conclusie dat circusdieren niet meer van deze tijd zijn.
Steeds meer EU-landen verbieden wilde circusdieren
Hongarije staat hierin niet alleen. In het overgrote deel van de EU gelden inmiddels landelijke verboden of beperkingen op het gebruik van dieren in circussen. Toch bestaat er nog altijd geen verbod voor de hele Europese Unie.
Juist bij rondreizende circussen is dat een probleem. Zij trekken met dieren van land naar land en krijgen daardoor steeds met andere nationale regels te maken. Eurogroup for Animals pleit daarom voor één Europees verbod, zodat wilde dieren in circussen in de hele EU dezelfde bescherming krijgen.
Welke dieren worden verboden in Hongaarse circussen?
Het nieuwe Hongaarse verbod geldt voor 25 diergroepen, waaronder olifanten, apen, grote en wilde katten, giraffen, nijlpaarden, neushoorns, zeehonden, kangoeroes, rode panda’s, wilde hondachtigen, roofvogels en gevaarlijke reptielen. Helaas is het verbod niet van toepassing op gedomesticeerde dieren zoals honden, katten, paarden, ezels en varkens.
De nieuwe regels betekenen niet dat de Hongaarse circusdieren direct moeten worden overgeplaatst. Dieren die op dit moment legaal in circussen worden gehouden, mogen daar hun leven lang blijven. Ze mogen alleen niet langer getraind, tentoongesteld of gefokt worden of gebruikt worden in voorstellingen.
Waarom horen wilde dieren niet in een circus thuis?
Iedereen begrijpt dat het onnatuurlijk is voor een olifant om op twee poten te balanceren, of dat een aap van nature niet op een fiets rijdt. Maar het probleem is niet alleen wat er tijdens voorstellingen met dieren gebeurt. Het hele leven eromheen botst met hun natuurlijke behoeftes. Denk aan stressvol vervoer, krappe verblijven, wrede trainingen, steeds wisselende plekken en gedwongen interactie met bezoekers.
Een dier kunstjes laten vertonen, gaat verder dan onnatuurlijk gedrag aanwakkeren. De enige manier om wilde dieren als tijgers of olifanten zo dichtbij mensen te laten komen, is door hun wil te breken. En dat gaat bijna altijd gepaard met dwang of zelfs mishandeling. Zo zijn er bijvoorbeeld gevallen bekend van verminkte circusleeuwen bij wie klauwen en tanden zijn verwijderd.
Zijn wilde dieren in Nederlandse circussen verboden?
Sinds 15 september 2015 is het in Nederland verboden om wilde zoogdieren in te zetten in circussen of voor andere optredens. Ook mogen ze niet met dat doel worden vervoerd. Een uitzondering op dit verbod geldt voor zoogdieren die op de zogenoemde circusdierenlijst staan, zoals ezels, paarden, honden, katten en geiten. Ook dieren uit andere dierklassen, zoals vogels, reptielen en insecten, vallen niet onder het Nederlandse verbod.
World Animal Protection heeft zich vanaf 2008 actief ingezet voor een verbod op circusdieren. Binnen een collectief van organisaties: Wilde Dieren de Tent Uit voerde World Animal Protection sinds 2005 campagne, met het verbod in 2015 als eindresultaat. Olifant Buba werd het bekendste symbool in het debat over circusdieren in Nederland. Buba is een Afrikaanse olifant die jarenlang moest optreden bij Circus Freiwald. Ook na het verbod bleef ze onderwerp van discussie. Uiteindelijk werd ze in 2022 verkocht aan een dierentuin in Hongarije, waar ze in 2025 overleed.
Welke Europese landen lopen voor en welke achter?
De verschillen binnen Europa zijn nog altijd groot. Spanje heeft een verbod op het gebruik van wilde dieren in circusvoorstellingen opgenomen in de landelijke dierenwelzijnswet. Frankrijk kiest voor uitfasering: vanaf december 2028 worden wilde dieren in rondreizende circussen verboden. Eerder werd de aanschaf en het fokken van wilde dieren al verboden. Italië wil het gebruik van dieren in circussen al jaren uitfaseren, maar de uitvoering is meerdere keren uitgesteld. De Italiaanse regering heeft volgens de huidige wetgeving tot 31 december 2026 om de benodigde uitvoeringsregels vast te stellen.
Duitsland is binnen de EU een opvallende achterblijver. Ondanks jarenlange politieke pogingen om wilde dieren uit circussen te weren, bestaat er nog altijd geen landelijk verbod. Vanuit de circussector zelf is er veel verzet tegen strengere regels. Wilde dieren, waaronder grote katachtigen, mogen er nog altijd worden gehouden en ingezet voor voorstellingen.
Ook Zwitserland, dat geen EU-lidstaat is, heeft geen wettelijk verbod op wilde circusdieren. De meeste Zwitserse circussen zijn er inmiddels vrijwillig mee gestopt, maar de wet sluit het gebruik van wilde dieren niet uit. Dieren zoals paarden treden er nog wel op.
Zolang ieder land zijn eigen regels bepaalt, blijft het mogelijk dat rondreizende circussen grenzen oversteken naar landen waar bepaalde dieren nog wel mogen worden gebruikt. Daarom is een algeheel Europees verbod uiteindelijk de beste oplossing voor circusdieren.
Wat gebeurt er met wilde dieren die nu al in Hongaarse circussen leven?
Volgens de nieuwe Hongaarse wet, die op 1 januari 2027 ingaat, mogen circusdieren die op dat moment legaal in circussen worden gehouden daar de rest van hun leven blijven. Ze mogen niet meer worden getraind, tentoongesteld of ingezet voor voorstellingen. Ook mag er in principe niet meer met ze worden gefokt.
Mogen Nederlandse circussen nog wel dieren gebruiken?
Sinds 2015 is het in Nederland verboden om wilde zoogdieren in te zetten voor circussen of andere vormen van entertainment. Maar dieren als paarden, ezels, honden en katten vallen niet onder dat verbod. Ook vogels, reptielen, amfibieën en insecten mogen nog voor optredens worden gebruikt.
Kan een circus ook zonder dieren?
Volgens veel traditionele uitbaters van circussen zijn dieren een onmisbaar onderdeel van het concept, maar gelukkig raakt die mening langzaam achterhaald. Er zijn namelijk steeds meer moderne circussen die laten zien dat een voorstelling geen dieren nodig heeft om indruk te maken op bezoekers. Denk bijvoorbeeld aan acrobatiek, muziek, theater en lichtshows.
Wat kan ik zelf doen voor dieren in circussen?
Het belangrijkste is natuurlijk om geen circussen of voorstellingen te bezoeken waarin dieren worden gebruikt. Lees je vooraf goed in en kies voor circussen zonder dieren. Ook helpt het om met anderen te praten over je keuze en hen bewust te maken. Zo help je de vraag naar entertainment met dieren te verkleinen.
