Waarom de orang-oetan onze hulp nodig heeft

Orang-oetans hebben het zwaar. Ze zijn ernstig bedreigd doordat grote stukken van hun leefgebied worden gekapt voor de productie van palmolie. Daardoor raken bossen ook meer versnipperd – een ernstige ontwikkeling, omdat . Door de afname van bomen wordt het steeds moeilijker om te vluchten, waardoor ze nog sneller in de handen vallen van handelaars die geld zien in deze wilde dieren. De orang-oetans wacht vervolgens een verschrikkelijk lot: ze worden verhandeld als huisdier of levenslang uitgebuit in toeristische parken.

Weg uit het wild

Jonge orang-oetans worden al jong uit het wild weggerukt en verhandeld. Stropers zoeken in de boomtoppen naar moeders met kleintjes en hakken vervolgens alle bomen rond hen om, zodat ze geen uitweg meer hebben. Met grof geweld wordt de moeder gedood en het jong meegenomen. En voor de jongen is dat alleen nog maar het begin van een leven vol lijden.

Sommige dieren worden illegaal verhandeld als huisdier. Vele orang-oetans belanden in kleine kooien op toeristische plekken, waar ze alleen uitkomen tijdens activiteiten met bezoekers.  De groene boomtoppen van het regenwoud zijn ver weg voor orang-oetans in gevangenschap. Ze kunnen niet meer dagenlang slingeren van boom naar boom en naar hartenlust naar fruit en bladeren zoeken, maar kijken vanuit hun veel te kleine kooien naar de tralies die ze gevangen houden.  Stress, frustratie en verveling zijn grote welzijnsproblemen. De apen vertonen stereotiep gedrag als heen en weer wiegen, hun haren uittrekken of het herhaaldelijk opboeren en weer herkauwen van hun eten, iets dat ze in de natuur niet doen.

Onderzoek: toerisme op Bali

In 2017 en 2023 deden wij undercover-onderzoek op vakantie-eiland Bali. De resultaten waren schokkend. Meerdere wilde dieren hebben het extreem slecht in het toerisme. Ook de orang-oetan. Dieren moeten kunstjes uitvoeren of de hele dag gedwongen foto’s maken met toeristen, en leven in veel te kleine verblijven. Het was schrijnend om te zien. Samen met Floortje Dessing gingen we vervolgens terug naar meerdere van deze toeristische parken, om beelden te maken voor een documentaire.

Floortje Dessing zei over de reis: ‘Elke keer was het weer om treurig van te worden: dieren die uit hun natuurlijke omgeving zijn gehaald, puur en alleen zodat wij er als mens bijvoorbeeld mee op de foto kunnen. Ik hoop dat we met deze beelden toeristen wakker kunnen schudden, en we deze commerciële uitbuiting niet langer in stand houden.’  

Helaas is dit probleem veel groter dan Bali alleen. In meerdere plekken in Indonesië en Thailand is dit de dagelijkse werkelijkheid voor veel orang-oetans. En het probleem is hardnekkig: er blijven zorgwekkend veel jonge orang-oetans verhandeld worden.

1. Poseren als foto-accessoire
   Op veel toeristische plekken is het mogelijk om foto’s te maken met orang-oetans. De dieren moeten daarvoor op of naast toeristen poseren, soms uren achter elkaar. Op sommige locaties moeten de dieren menselijke kleding aan als bikini’s en jurkjes, wordt ze make-up op gedaan of worden ze neergezet als attractie om pakjes drinken of andere ongezonde snacks aan te voeren. Na een slopende dag vol stress en activiteiten met toeristen, brengen ze de nacht door in hun kleine – om de volgende dag precies hetzelfde lot te ondergaan.
2. Optreden in shows
   Op veel plekken moeten orang-oetans ‘optreden’ in een show, zoals bokswedstrijden of andere shows waarin ze trucjes moeten doen. Het zorgt voor ernstig fysiek en mentaal trauma, puur voor commercieel gewin. In 2017 bezochten wij een bokswedstrijd samen met Loretta Schrijver. Ze was er zwaar door geschokt.  
3. Illegale handel
   Hoewel het in Indonesië illegaal is om orang-oetans te doden, vangen, houden of verhandelen, belanden veel dieren nog steeds in de illegale dierenhandel of als huisdier bij mensen thuis. Het slachtoffer van deze handel zijn niet alleen de jonge orang-oetans: met bruut geweld gedood, zodat de jonge aapjes uit hun beschermende greep kunnen worden getrokken.

World Animal Protection vecht voor orang-oetans. We zetten ons in voor een nieuw leven voor deze  en andere wilde dieren. Wat we doen?

1.  Bewustwording en het aan de kaak stellen van misstanden. We maken mensen ervan bewust dat wilde dieren in het wild horen en niet uitgebuit horen te worden voor entertainment of gehouden als huisdier. 

2. We steunen de opvang die slachtoffer zijn van de toerisme- en huisdierindustrie, bijvoorbeeld via het conservatieprogramma SOCP, dat al ruim 450 orang-oetans heeft gered en in het wild heeft geherintroduceerd.  

3. We lobbyen bij overheden en de reisbrache om ervoor te zorgen dat het aanbod aan toeristische activiteiten met wilde dieren stopt en er strengere wet- en regelgeving komt. 
   
   Vecht jij mee voor de orang-oetan?
   
   Help mee en doneer

Samen met Floortje Dessing reisden we begin 2026 naar een pretpark vlakbij Bangkok waar vijfendertig orang-oetans, met jurkjes en bikini's aan, elke dag kunstjes doen voor toeristen. In een dagelijkse show moeten ze tegen elkaar boksen ter vermaak van het publiek en daarna urenlang poseren voor selfies met toeristen. Achter de schermen blijken de dieren te leven in kleine kooitjes.

Floortje Dessing: ‘Het meest ingewikkeld vind ik dat alles wat voorafgaat aan dit soort vermaak, hoe de dieren hier komen en hoe ze getraind worden, daar ziet het publiek helemaal niks van. Je hebt geen idee. Het is hartverscheurend.'