Van verweesd naar zelfredzaam - Hoe Braziliaanse poema’s Alfa en Beta werden gered om terug te kunnen naar de natuur
Nieuws
Dankzij support van donateurs van World Animal Protection werden de verweesde jonge poema’s Alfa en Beta op het platteland van Brazilië gered en opgevangen. Niet om de rest van hun dagen te slijten achter tralies, maar juist om na rehabilitatie terug te keren naar hun natuurlijke leefomgeving.
Twee dagen voor Kerstmis 2023 zwierf de kleine poema Alfa moederziel alleen over het Braziliaanse platteland van Goiás. Piepklein was ze nog, slechts drie maanden oud en duidelijk verzwakt. Ze zocht en zocht, maar haar moeder was nergens meer te bekennen.
Een paar maanden later werd een al net zo verdwaalde kleine poema gevonden: Beta. Zij wandelde zomaar de badkamer binnen van een lokale boerderij. Beide poema’s raakten verweesd door de steeds verder uitbreidende landbouw en verstedelijking van natuurlijke gebieden. Dit is een veelvoorkomend probleem in Brazilië en wordt vaak gelinkt aan de wanpraktijken van vleesproducent JBS.
Hoe zijn de poema’s gered en opgevangen?
Dankzij de lokale Braziliaanse organisaties Sucuaranas Detevies en IBAMA – beide partner van World Animal Protection – konden de poema’s worden gered en overgebracht naar een opvang met een gespecialiseerd rehabilitatieprogramma.
Dat programma is erop gericht om de poema’s opnieuw in contact te brengen met hun natuurlijke instincten, zoals jagen, camoufleren, geuren herkennen en als nachtdier actief zijn. Maar vooral moet hen ook weer terughoudendheid naar mensen worden aangeleerd om in het wild te kunnen overleven.
Wat houdt het natuurlijke gedrag van poema’s in het wild precies in?
In Brazilië komen poema’s van nature veel voor. Ze zijn de op een na grootste katachtige in het land en bevolken verschillende soorten natuurgebieden, uiteenlopend van dichte bossen tot droge gebieden. Hun territoria bestrijken in het wild tot wel 150 km2 per poema, afhankelijk van het type gebied en de aanwezigheid van voldoende prooien als voedsel.
Poema’s kunnen overleven in zulke grote gebieden als ze goed in staat zijn te jagen, nieuwe omgevingen kunnen verkennen, gevaar herkennen en voldoende afstand tot mensen bewaren. Deze eigenschappen leren jonge poema’s normaal gesproken van hun moeders. Voor de gevonden poema’s Alfa en Beta is hier dus gespecialiseerde begeleiding bij nodig.
Hoe heeft World Animal Protection bijgedragen aan de rehabilitatie van Alfa en Beta?
Omdat Alfa en Beta al op zeer jonge leeftijd werden gescheiden van hun moeders, is er door Sucuaranas Detevies en IBAMA een speciaal rehabilitatieproces voor de poema’s ontwikkeld om hen weer natuurlijk gedrag aan te leren. Alfa en Beta kwamen terecht in een verblijf dat goed aan de benodigde eisen voldoet met voldoende ruimte om te sprinten, schuilen, klimmen, springen en in vorm te blijven.
Dit verblijf is speciaal voor Alfa en Beta gebouwd, mede dankzij donaties van supporters van World Animal Protection. Er zijn boomstammen op meerdere hoogtes, een uitgestrekt platform op hoogte om op te rusten, afwisselend terrein, geurprikkels en uitdagende manieren om de poema’s aan hun eten te laten komen. Alles is erop gericht om zoveel mogelijk het natuurlijke gedrag van de poema’s aan te wakkeren en tegelijkertijd mensen te laten vermijden.
Hoe gaat het nu met Alfa en Beta?
Het verblijf voor Alfa en Beta werd in maart 2026 opgeleverd. Sindsdien gaan Alfa en Beta met grote kattensprongen vooruit in hun rehabilitatie. Alfa en Beta zijn inmiddels sterke, gezonde poema’s. Terwijl hun natuurlijke training verdergaat, wordt gekeken naar een geschikt moment om ze terug te laten keren naar hun natuurlijke leefomgeving: de Braziliaanse savanne. Zodra het moment daar is, brengen we je natuurlijk graag op de hoogte.
Veelgestelde vragen
Waarom raken jonge poema’s in Brazilië verweesd?
Door ontbossing, uitbreiding van landbouwgebieden, de aanleg van wegen en verstedelijking raakt het natuurlijke leefgebied van poema’s steeds verder ingeperkt en versnipperd. Moederpoema’s kunnen worden doodgereden, verjaagd uit hun territorium of gedood uit vergelding voor aanvallen op vee. Tegelijkertijd verdwijnt er steeds meer natuur waardoor ook het aantal prooidieren afneemt. Zo moeten poema’s steeds grotere afstanden afleggen en dichter in de buurt van mensen komen.
Kunnen geredde poema’s weer worden vrijgelaten in het wild?
Sommige geredde poema’s kunnen gelukkig na een intensief rehabilitatieprogramma terugkeren naar de natuur, zoals bij Alfa en Beta het geval is. Daarbij is het essentieel dat ze zelfstandig en gezond genoeg zijn, zelf kunnen jagen, gevaar kunnen herkennen en voldoende afstand tot mensen bewaren. Er wordt door specialisten een inschatting gemaakt of er een veilig leefgebied voor ze beschikbaar is.
Helaas kan niet elke geredde poema worden vrijgelaten. Als poema’s te veel aan mensen gewend zijn geraakt of om andere redenen niet zelfstandig kunnen overleven, door bijvoorbeeld gezondheidsproblemen, dan moeten ze in een gespecialiseerde opvang blijven.
Welk natuurlijk gedrag moeten poema’s opnieuw aanleren?
Normaal gesproken leren jonge poema’s in het wild van hun moeder hoe ze moeten jagen, geuren opsporen, zich camoufleren, hun omgeving verkennen en gevaar kunnen herkennen. Omdat verweesde welpen deze opvoeding missen, moeten ze deze vaardigheden leren tijdens hun rehabilitatie.
In speciaal ingerichte verblijven worden de dieren gestimuleerd om zo natuurlijk gedrag te vertonen: klimmen, sprinten, springen en naar voedsel zoeken bijvoorbeeld. Maar ook spierkracht ontwikkelen en jachtinstinct vertonen. Menselijk contact wordt hierbij zoveel mogelijk vermeden omdat in een natuurlijke situatie de mens gevaar betekent voor de poema.
Wat is de invloed van landbouw en vleesproductie op wilde dieren in Brazilië?
Voor veeteelt en de productie van veevoer worden grote natuurgebieden gekapt of afgebrand. Dit zorgt ervoor dat de leefgebieden van poema’s en andere wilde dieren verdwijnen of versnipperen. Dieren verdwalen, verliezen hun voedselbronnen en komen dichter bij wegen, bebouwing en mensen. Daarmee lopen ze risico op honger, conflicten en aanrijdingen.
Onderzoek van World Animal Protection laat zien dat rundvlees van bedrijven die in verband worden gebracht met ontbossing, waaronder vleesgigant JBS, ook in Nederland worden verkocht. World Animal Protection roept bedrijven en financiële instellingen daarom op om niet langer bedrijven te financieren die dierenleed en natuurvernietiging veroorzaken.
Hoe kan ik meehelpen om wilde dieren in nood te redden?
Je kunt het werk van World Animal Protection steunen door eenmalig of maandelijks te doneren. Zo help je om reddings- en opvangprojecten mogelijk te maken, zoals voor poema’s Alfa en Beta. Maar je draagt ook bij aan onderzoek naar dierenleed en acties tegen overheden en bedrijven die hun verantwoordlijkheden niet nemen tegenover dierenwelzijn.
Verder kun je World Animal Protection steunen met je stem: door petities te tekenen, mee te doen aan onze acties en je aan te melden voor de nieuwsbrief. Ook help je wilde dieren door attracties te vermijden waarbij ze worden vastgehouden en ingezet voor entertainment en geen producten van wilde dieren te kopen of voedsel dat bijdraagt aan ontbossing en industriële veehouderij.
